Giấc mơ xe điện Trung Quốc: Vua pin-GIADA

Giấc mơ xe điện Trung Quốc: Vua pin

những hãng xe phương Tây từng đặt cược vào động cơ đốt trong còn Trung Quốc tham vọng thống trị kỷ nguyên xe điện.

Zeng Yuqun là một trong những tỷ phú hàng đầu Trung Quốc. Sự trỗi dậy của ông chủ hãng sản xuất pin ảnh hưởng mạnh đến thế giới đang càng ngày càng phụ thuộc vào những phương tiện chạy điện. Tòa nhà mang ý nghĩa hình tượng của CATL như nhát chém bên trên nền trời thành phố Ninh Đức (Phúc Kiến) – họa tiết thiết kế như một bộ pin lithium-ion khổng lồ.

Trụ sở chính của CATL được thiết kế như một khối pin. Ảnh: CATL.

Trụ sở chính của CATL được họa tiết thiết kế như một khối pin. Ảnh: CATL

cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể nhiều người chưa nghe đến CATL, nhưng hơn 30% xe điện bên trên toàn cầu, gồm có Tesla, Kia hay BMW đang sử dụng pin từ họ, thứ khiến cho ông chủ Zeng giàu lên nhanh chóng. một vài người thân cận mô tả Zeng là người hiểu biết, thẳng thắn và có phần bộc trực. bên dưới sự lãnh đạo của ông, CATL đã biến đổi thành doanh nghiệp có vốn hóa 179 tỷ USD, hơn cả Ford và GM cộng lại.

một trong những phần của thành công đó đến từ những khu mỏ tại Trung Quốc, Congo và Indonesia, thứ giúp CATL kiểm soát chuỗi cung ứng toàn cầu đang bị gián đoạn.

Quy mô chuỗi cung ứng giúp CATL đưa ra những điều kiện và tăng giá nguyên liệu trong thời kỳ khan hiếm. “CATL áp đặt những điều khoản, thời hạn hợp đồng tối thiểu 5 năm, ít khi chấp nhận điều chỉnh pin của tớ theo ý những hãng sản xuất ôtô”, Mark Greevens, GS trường quản trị IMD Thụy Sĩ nói.

Những quyết định đó giúp Zeng giàu lên nhanh chóng. Ông đứng thứ 29 trong danh sách tỷ phú toàn cầu của Forbes năm 2022, chỉ với sau Elon Musk trong danh sách những tỷ phú xanh của Bloomberg. Musk cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể chiếm sóng bên trên những mặt báo, nhưng quyền lực tối cao của Zeng cũng không hề thua kém.

Tỷ phú Trung Quốc Zeng Yuqun có khối tài sản trị giá khoảng 60 tỷ USD hồi năm ngoái. Ảnh: Bloomberg.

Tỷ phú Trung Quốc Zeng Yuqun có khối tài sản trị giá khoảng 60 tỷ USD hồi năm ngoái. Ảnh: Bloomberg

Vị tỷ phú người Trung Quốc kiệm lời trước truyền thông, rất ít khi replay phỏng vấn, vì sự ồn ào cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến việc kinh doanh. “Ở phương Tây, kiểu lãnh đạo sùng bái cá thể thường được truyền tụng. Nhưng ở Trung Quốc, điều này cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể dẫn đến những hiểm họa”, Bill Russo, cựu Giám đốc Kinh doanh Chrysler tại Bắc Kinh nói. “những hãng xe đang lo lắng về sự thống trị của CATL và ráo riết tìm nguồn cung thay thế”.

Câu chuyện thành công của Zeng bắt đầu từ thời điểm năm 2010, khi Herbert Diesss, Giám đốc Cung ứng BMW (hiện là CEO Volkswagen) lượn mọi chỗ bên trên thế giới, nhằm mục đích thuyết phục những hãng pin điện thoại thử chuyển sang pin ôtô điện. Ông gặp gỡ lãnh đạo nhiều đơn vị âu lục như Bosch, và đã gặp Zeng, khi đang là giám đốc chi nhánh của hãng điện tử TDK Nhật Bản.

“Pin ôtô to quá, có lẽ Cửa Hàng chúng tôi không làm được”, Diess nhớ lại phản ứng trước tiên của Zeng là gạt đi.

Nhưng cuộc gặp này đã “kích thích” Zeng. Năm 2011, ông cùng một vài nhà đầu tư Trung Quốc đã sắm lại 85% cổ phần phòng ban sản xuất pin của TDK và đổi tên thành CATL. BMW trở thành quý khách trước tiên của họ. “Diess đã mang cơ hội làm pin ôtô cho Cửa Hàng chúng tôi và tôi hàm ân vì điều đó”, vị tỷ phú Trung Quốc nói.

Diess cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể là người truyền hứng thú, nhưng Zeng đã chứng minh mình là người thống trị được kỹ thuật cung cấp pin và khả năng kinh doanh. Theo Lei Xing, cựu biên tập viên tập san China Auto Review, đầu những năm 2000, Zeng đã sắm lại một sáng chế của Mỹ về pin điện thoại, họa tiết thiết kế lại nó 1 cách cực tốt hơn. Còn Yunfei Feng, trợ ký nghiên cứu của trường kinh doanh IMD (Thụy Sĩ) cho biết thêm thông tin, khi BMW đồng ý hợp tác với CATL, Zeng đã tự mình đọc hết từng dòng, trong 800 trang tài liệu yêu cầu từ hãng xe Đức.

iX3 là một trong những mẫu xe BMW sử dụng pin từ CATL. Ảnh: BMW.

iX3 là một trong những mẫu xe BMW sử dụng pin từ CATL. Ảnh: BMW.

Việc tập trung vào chi tiết kỹ thuật khiến cho CATL tạo thành sự khác biệt. Khi khởi nghiệp, BYD được coi là hãng dẫn dắt thị trường tại Trung Quốc. Trong khi BYD sử dụng pin lithium sắt phốt phát (LFP), thì CATL sử dụng pin NMC (hỗn hợp nickel, mangan và cobalt), loại pin giúp xe có tầm di chuyển xa hơn. Khi chính phủ Trung Quốc bắt đầu chương trình trợ giá cho EV năm 2015, loại xe có tầm làm việc xa hơn được cung cấp nhiều hơn. “Điều này giúp CATL hưởng lợi rất nhiều”, cựu biên tập viên China Auto Review nói.

Nhiều nhà phân tích cho rằng, chính sách Made in China 2015 của Bắc Kinh là cột mốc trong sự phát triển của CATL. Chính sách này được họa tiết thiết kế nhằm mục đích thúc đẩy những lĩnh vực công nghệ cao, trong đó có EV. Theo ước tính của nhà băng Quốc tế CMB, từ 2009 – 2021, Chính phủ nước này đã trợ giá khoảng 14,8 tỷ USD cho tất cả những người sắm EV thay vì động cơ đốt trong, nhưng với điều kiện xe phải sử dụng pin do Trung Quốc cung cấp. Điều này đã thúc đẩy những hãng nước ngoài phải tìm đến CATL để tiến vào thị trường nội địa phệ bở.

Không thỏa mãn với chính sách trợ giá, Zeng gọi thêm vốn để đầu tư vào R&D và chuỗi cung ứng. Theo Kevin Shang, nhà phân tích tại Wood Mackenzie, từ 2015 – 2017, CATL huy động thêm 2 tỷ USD trước khi chính thức lên sàn vào tháng 6/2018. “Họ đã đầu tư vào toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác mỏ đến xử lý nguyên liệu, sản xuất pin, thậm chí cả tái chế”, Kevin nói.

bên trên đà tăng trưởng, CATL dần mở rộng ra bên ngoài biên giới Trung Quốc. Nhà máy trước tiên ở nước ngoài của CATL dự kiến khai trương mở bán cuối năm nay, tại bang Thuringia, khu vực miền trung nước Đức. Để chuẩn chỉnh bị cho sự kiện, Zeng đã rất cởi mở với ngành công nghiệp ôtô Đức.

“Nếu người chơi viết email, ông ta sẽ replay ngay tức tốc”, Ferdinand Dudenhöffer, Giám đốc một trung tâm nghiên cứu ôtô cho biết thêm thông tin. “CATL quyết định thành lập tại Đức trước khi nước này đưa ra những chính sách trợ giá. vì vậy, cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể họ sẽ không được hưởng ưu đãi. Dù không hài lòng nhưng Zeng chấp nhận và thích ứng rất nhanh”.

Dudenhöffer cho rằng Đức đã nhanh chóng nhận ra tầm quan trọng của việc hợp tác với những đơn vị Trung Quốc, vì nước này hiện sản xuất ôtô nhiều nhất âu lục. “Nếu người chơi không thiết lập mối quan hệ, kinh doanh và nghiên cứu cùng những đơn vị Trung Quốc, người chơi không thể dẫn dắt thị trường”, ông nói. “Nhưng ở đâu đó đã xuất hiện những lo lắng về sự ảnh hưởng quá mức của CATL”.

Công nhân trong nhà máy CATL tại Trung Quốc. Ảnh: Xinhua.

Công nhân trong nhà máy CATL tại Trung Quốc. Ảnh: Xinhua.

Việc thiếu hụt chất bán dẫn bên trên toàn cầu khiến cho nhiều hãng xe lo lắng. Họ tìm cách thỏa thuận với những đối thủ của CATL, hoặc tự xây dựng nhà máy cho riêng mình. Cổ phiếu CATL từng giảm 7% sau khi BYD tuyên bố họ sẽ “rất sớm” cung cấp pin cho Tesla. GM, một quý khách của hãng này đang lên kế hoạch liên doanh với LG xây nhà máy tại Mỹ. Toyota dự kiến mở nhà máy tại Bắc Carolina và Ford đang xây nhì nhà máy tại Kentucky, Mỹ.

“những hãng xe không bao giờ sắm nguyên liệu từ là 1 nguồn duy nhất. Điều đó mang lại quá nhiều quyền lực tối cao cho nhà cung cấp”, Bill Russo nói. Mark Greevens cũng nhận định rằng, “chính sách ‘sắm như thế hoặc thôi’ của CATL khiến cho những hãng xe phải đi tìm những nhà cung ứng nhỏ hơn, sẵn lòng điều chỉnh sản phẩm theo thứ mà họ muốn”.

Nhưng việc thoát khỏi sức ảnh hưởng của CATL không hề đơn giản. những nhà sản xuất cần giải bài toán cho nguồn pin quality cao và giá thành hợp lý. CATL đã tăng gấp đôi số lượng chuyên gia R&D, lên đến 10.000 người trong năm 2021. Họ cũng bỏ ra khoảng 130 triệu USD để sở hữu mỏ lithium tại miền nam bộ Trung Quốc. Trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào đất hiếm, CATL bắt đầu sản xuất pin từ Natri (ion-sodium) từ thời điểm tháng 7 năm ngoái.

Việc cản Cách tiến của Zeng không đến từ đối thủ trong ngành, mà cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể từ chính quyền Trung Quốc. Thành công của ông chủ CATL đến vào đúng thời khắc được cho là “không thuận lợi” với những tỷ phú, khi chính quyền cáo buộc nhóm này làm tăng cường thêm sự bất đồng đẳng trong xã hội. Jack Ma đã biến đổi thành mục tiêu trước tiên khi chỉ trích chính quyền bóp nghẹt sáng tạo. Ant Financial bị hủy IPO, buộc nộp 2,8 tỷ USD tiền phạt chống độc quyền. Theo Bloomberg, tài sản của nhà đồng sáng lập Alibaba bốc khá khoảng 10 tỷ USD kể từ thời điểm năm ngoái.

“Zeng giàu hơn Jack Ma nhưng ông ta ít ồn ào”, Mark Greevens nói, dù việc trở thành tỷ phú trong lĩnh vực xe điện cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể đưa đến những rủi ro nhất định. Tháng 11/2021, Sở chứng khoán Thâm Quyến đã báo động CATL về sự đầu tư “quá đà”. Nếu rơi vào tầm ngắm, ngành xe điện và pin cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể tác động lớn đến những chiến dịch chuyển đổi xanh diễn ra bên trên toàn cầu. Trung Quốc hiện sản xuất 44% xe điện và 80% sản lượng pin lithium trong 10 năm qua. tỷ trọng này được dự báo sẽ còn Zeng trong ngắn hạn.

Lo ngại được đưa ra, rằng Bắc Kinh cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể thay thế người khổng lồ CATL bằng hàng loạt những đơn vị vừa và nhỏ. Giới chuyên gia cũng đang tính toán về mức độ rủi ro mà CATL sẽ phải đối mặt. “Jack Ma và Zeng có cách làm hoàn toàn không giống nhau”, Lei Xing nói. Còn Bill Russo, cựu Giám đốc Kinh doanh Chrysler tại Bắc Kinh cho rằng, tất cả sẽ phụ thuộc vào việc, liệu Zeng có thăng bằng được quan hệ với chính quyền hay không.

CATL cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể giúp Trung Quốc chiếm thế thượng phong trong lĩnh vực EV, nhưng việc đàn áp những tỷ phú công nghệ Thời gian qua cho biết, Bắc Kinh sẵn sàng tổ chức lại cả ngành công nghiệp nếu họ muốn. Chính quyền nước này đã chuẩn chỉnh bị những con bài, thành lập một doanh nghiệp việt nam nam có tên CALB, cũng tập trung sản xuất pin lithium-ion. Điều này cũng hoàn toàn có thể hoàn toàn có thể đẩy CATL cạnh tranh trực tiếp với chính phủ. nhì bên đã có những va chạm, khi CATL kiện CALB vi phạm bằng sáng chế, số tiền bồi thường lên đến 77,4 triệu USD.

Tranh cãi này sẽ còn nóng khi CALB dự kiến lên sàn Hong Kong cuối năm nay. Trong bản cáo bạch, họ tự nhận đứng thứ nhì Trung Quốc và thứ 7 bên trên thế giới về pin ôtô.

“Sự thống trị quá nhiều là một nút thắt cổ chai”, Bill Russo bình luận. “Đó là điều mà cả ngành công nghiệp lẫn chính quyền đều không muốn”.

Thành Nam – Quang Anh (theo Wired)

vấn đề “Giấc mơ xe điện Trung Quốc” gồm 5 phần, được VnExpress lược dịch từ Wired, chuyên trang hàng đầu về xe điện, gồm: Vua pin; Nhiều xe – ít điện; Chạy đua tìm “dầu trắng”; Máy nghe trộm tư bánh và Làm xe điện là làm mẫu gi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.